Bơi lội có khiến trẻ bị viêm tai giữa không?
Written by admin on February 28, 2018
baby-swim

Nhiều bố mẹ sợ bé nghịch nước hoặc đi bơi sẽ bị viêm tai giữa, điều đó có đúng không? Bài viết này sẽ giúp bố mẹ hiểu rõ hơn về bệnh viêm tai giữa và mối liên quan với bơi lội.

Tai là một trong các đường vào cơ thể dễ bị vi khuẩn và virus tấn công. Đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 3 tuổi có cấu trúc tai và sức đề kháng chưa hoàn thiện, trẻ rất dễ bị viêm tai. Phổ biến nhất là bệnh viêm tai giữa cấp, có 23% trẻ em đã từng bị viêm tai ít nhất 1 lần trong 1 năm đầu đời, tương tự với hơn 50% trẻ dưới 3 tuổi.

Dưới đây là các kiến thức mọi cha mẹ cần biết về bệnh viêm tai giữa ở trẻ nhỏ :

  • Các dấu hiệu cho thấy trẻ bị viêm tai giữa
  • Viêm tai giữa có nguy hiểm không ?
  • Cấu trúc tai của trẻ nhỏ
  • Vì sao trẻ nhỏ dễ dàng bị viêm tai giữa ?
  • Điều gì sẽ xảy ra khi đưa trẻ đến bác sĩ ?
  • Cách phòng tránh
  • Bơi lội có gây ra viêm tai không ?

Các dấu hiệu cho thấy trẻ bị viêm tai

Nếu cha mẹ để ý, biểu hiện bệnh có thể đi từ nhẹ đến nặng:

  • Trẻ sốt, thường là sốt cao 39-40 độ
  • Trẻ lớn có thể kêu đau tai, còn trẻ nhỏ thì có thể kéo giật tai mạnh, hoặc trẻ khó chịu và khóc nhiều hơn bình thường do dịch trong tai giữa đọng nhiều, thúc ép lên màng nhĩ gây ra đau tai.
  • Trẻ bỏ bú, ăn ít hơn hoặc khó ngủ, do tư thế nằm, nhai và bú có thể gây ra những cơn đau do sự thay đổi áp suất trong tai giữa.
  • Chất dịch đọng trong tai giữa có thể gây cản trở đường truyền âm thanh, dẫn tới tình trạng khó nghe tạm thời. Hãy để ý nếu trẻ bỗng trở nên lãng tai, không trả lời khi được gọi, không phản ứng với các âm thanh nhỏ, bật to TV mới nghe được, nói to hơn.
  • Tai có dịch chảy ra và có mùi khó chịu. Khi áp suất từ dịch tích tụ quá nhiều, nó có thể làm thủng màng nhĩ, dẫn tới chảy mủ từ trong ra ngoài. Hiện tượng này sẽ làm giảm áp suất dưới màng nhĩ, khi đó trẻ sẽ bớt đau hơn (đôi khi bị hiểu nhầm là bệnh đã khỏi).

Một số triệu chứng khác của dạng viêm tai giữa cấp là buồn nôn và nôn, rối loạn tiêu hoá, đau đầu, chóng mặt. Bệnh viêm tai liên quan chặt chẽ với các bệnh viêm đường hô hấp trên nên cũng có thể kèm theo các triệu chứng như ho, sổ mũi.

Một số nguyên nhân khác cũng dẫn tới hiện tượng đau tai như vật lạ trong tai, ráy tai cứng. Khi trẻ mọc răng hay thay răng, đau răng cũng gây đau tai do các dây thần kinh ở răng hàm nối với tai giữa. Chỉ có bác sĩ có thể tìm ra nguyên nhân và đưa ra lời khuyên cụ thể.

Viêm tai giữa có nguy hiểm không ?

Hiểu về các dạng viêm tai giữa khác nhau sẽ giúp bố mẹ hiểu về cách điều trị tương ứng, vì không phải tất cả các trường hợp viêm tai đều cần dùng kháng sinh.

Viêm tai giữa cấp là hiện tượng có mủ ứ đọng trong tai giữa, gây đau, đỏ màng nhĩ và gây sốt. Những dạng viêm tai giữa khác là mạn tính tự nhiên, hoặc có dịch tạm thời trong tai giữa và không nhiễm khuẩn.

Trong đó bác sĩ sẽ quan tâm đặc biệt tới viêm tai giữa cấp vì có thể gây thủng màng nhĩ, làm tiêu xương… ảnh hưởng đến sức nghe của trẻ. Trẻ bị nghe kém, nhất là từ khi chưa nói sõi, sẽ dẫn đến rối loạn ngôn ngữ (nói ngọng, nói không rõ âm…) làm ảnh hưởng tới giao tiếp xã hội sau này của trẻ.

Nặng nhất là những biến chứng nhiễm trùng, nhiều khi ảnh hưởng đến tính mạng: viêm tai giữa cấp có thể dẫn đến những biến chứng sọ não cực kỳ nguy hiểm như viêm màng não, áp xe não do tai, viêm tắc tĩnh mạch bên, do viêm nhiễm lan từ trần hòm tai lên não hoặc gây liệt dây thần kinh mặt (dây số VII).

  • Lưu ý, viêm tai giữa là một bệnh dễ tái phát, vì thế, trẻ cần được theo dõi thường xuyên ở các cơ sở y tế chuyên khoa. Tuyệt đối không được tự ý điều trị cho trẻ.

91559331-56a2a77e5f9b58b7d0cd139f

Điều gì sẽ xảy ra khi đưa bé đến bác sĩ ?

Tùy theo nguyên nhân gây bệnh, tùy theo sức đề kháng của cơ thể, tai giữa có thể bị viêm ở nhiều mức độ khác nhau:

  1. Viêm tai giữa xuất tiết
  2. Viêm tai giữa sung huyết
  3. Viêm tai giữa mủ

Khi đưa trẻ đến bác sĩ, bác sĩ sẽ dùng một ống soi tai để nhìn rõ màng nhĩ của trẻ. Để lựa chọn cách điều trị phù hợp bác sĩ sẽ cân nhắc tới các yếu tố như: dạng viêm tai và mức độ nghiêm trọng, số lần trẻ bị viêm tai, đợt viêm gần nhất kéo dài bao lâu, số tuổi của trẻ, những yếu tố nguy cơ khác.

Viêm tai giữa thường tự biến mất trong 2-3 ngày, thậm chí không cần bất kỳ liệu pháp đặc trị nào. Do tính chất tự khỏi của bệnh nên hiện nay một số chuyên gia đưa ra phương pháp “đợi và xem xét” (wait-and-see) trong 2-3 ngày, chỉ định cho trẻ trên 6 tháng tuổi và hoàn toàn khoẻ mạnh khi sinh ra. Theo đó trẻ sẽ được kê thuốc giảm đau thay vì kháng sinh.

Việc dùng kháng sinh cho viêm tai giữa cần cân nhắc kĩ lưỡng. Nếu bác sĩ cho trẻ dùng kháng sinh thì liệu trình 10 ngày là tối đa. Đối với những trẻ từ 6 tuổi trở lên bị viêm nhẹ hoặc trung bình, chỉ nên dùng một liều kháng sinh từ 5-7 ngày.

Trong một số trường hợp, bằng kỹ thuật nội soi, các bác sĩ sẽ dùng kính hiển vi điện tử để chích một lỗ nhỏ ở màng nhĩ và đặt vào đó một ống thông nhỏ. Ống thông khí xuyên qua màng nhĩ nhằm hút sạch dịch nhầy quánh trong hòm nhĩ ra ngoài và lưu ống thông khí tại chỗ để dịch có thể tự chảy ra ngoài.

Cấu trúc tai của trẻ nhỏ

Tai được chia làm 3 phần:

  1. Tai ngoài: Gồm vành tai và ống tai ngoài.
  2. Tai giữa: Gồm màng nhĩ và hòm tai.

Màng tai tuy có lớp xơ ở giữa tương đối chắc, nhưng lại rất dễ bị phá hủy gây thủng khi có viêm nhiễm hoặc ứ đọng dịch trong tai giữa. Màng tai cũng dễ bị rách thủng khi có các chấn thương cơ học (chọc, ngoáy vào tai), chấn thương áp lực (lặn sâu, bị tát vào tai, sức ép do bom đạn…) hoặc chấn thương âm (trường hợp bơi lội và lặn sâu, hoặc nhảy cầu, sự thay đổi áp lực nước quá cao, đột ngột gây nên chấn thương âm cho tai giữa).

  1. Tai trong (ốc tai) : Chính là đầu mối thần kinh tiếp nhận các tín hiệu âm thanh truyền lên não, và nhờ đó mà người ta nghe được.

anh-3-1512449056213

Vì sao trẻ nhỏ dễ bị viêm tai giữa?

Viêm tai giữa ở trẻ em thường là viêm cấp do nhiễm trùng hoặc ứ đọng dịch trong hòm tai mà thành. Do đặc điểm giải phẫu và sinh lý của trẻ em có nhiều điểm khác biệt với người lớn, nên trẻ em thường hay bị viêm tai giữa cấp hơn:

  • Trẻ em hay bị viêm mũi họng, vi khuẩn sẽ từ các ổ viêm này lan lên tai gây nên viêm tai giữa.
  • Ở trẻ em, vòi nhĩ (nối hòm tai và họng mũi) ngắn hơn, khẩu kính lớn hơn ở người lớn nên vi khuẩn và các chất xuất tiết ở mũi họng rất dễ lan lên tai giữa, nhất là khi em bé nằm ngửa thì tai sẽ ở vị trí thấp hơn mũi họng, nếu em bé khóc, vòi nhĩ sẽ mở rộng thêm làm cho các chất xuất tiết ở mũi họng theo đó chảy vào hòm tai.
  • Hệ thống niêm mạc đường hô hấp (niêm mạc mũi họng, niêm mạc hòm tai, niêm mạc khí phế quản…) ở trẻ em rất nhạy cảm, rất dễ phản ứng với những kích thích hóa, lý và cơ học bằng hiện tượng xuất tiết dịch, làm cho dịch ứ đọng nhiều trong hòm tai gây viêm tai giữa.

Cấu trúc tai và hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh của trẻ nhỏ giải thích cho việc vì sao trẻ em dễ mắc bệnh viêm tai giữa và gặp nhiều hơn ở các nhóm trẻ em bú bình, dùng ti giả, nhóm trẻ hay bị viêm đường hô hấp trên và cảm lạnh, nhóm trẻ đi nhà trẻ (do cảm lạnh là bệnh lây truyền nhanh). Ngoài ra các yếu tố khác làm tăng khả năng mắc viêm tai giữa là yếu tố di truyền (cha mẹ có tiền sử bị viêm tai) và tiếp xúc thường xuyên với khói thuốc lá.

Cách phòng tránh

  • Cách phòng tránh lâu dài nhất là giữ vệ sinh mũi họng và tay của trẻ và của bố mẹ, bằng cách thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, nhất là khi ăn và khi nấu ăn, sau khi thay tã và sau khi đi vệ sinh.
  • Nuôi con bằng sữa mẹ tối thiểu 6 tháng. Việc này giúp ngăn ngừa sự phát triển các đợt viêm tai từ sớm. Nếu trẻ bú bình, hãy giữ cho trẻ ở một góc nghiêng vừa phải thay vì cho trẻ bú nằm.
  • Nếu trẻ bị viêm mũi họng và viêm VA thì phải điều trị dứt điểm, đúng cách vì đó có thể là nguyên nhân gây viêm tai giữa.
  • Khi trẻ khóc to hoặc nôn trớ, nên bế trẻ đứng dậy, không để đầu trẻ thấp vì dịch mũi họng hoặc chất nôn dễ tràn vào tai giữa. Khi gội đầu cho trẻ cũng không hạ đầu xuống quá thấp.
  • Tránh cho bé tiếp xúc với khói thuốc lá, nếu không nó sẽ làm tăng số lần và mức độ nghiêm trọng của bệnh.
  • Cho trẻ tiêm chủng đúng lịch, vì một số loại văcxin có thể giúp ngăn ngừa viêm tai

Bơi lội có gây ra viêm tai không ?

Đôi khi trẻ bơi lội nhiều có thể gặp hiện tượng viêm tai ngoài, chứ không phải viêm tai giữa. Viêm tai ngoài (swimmer ‘s ear) không được coi là một bệnh về tai, mà là một bệnh về da tương tự như nhiễm trùng trên da, mà cụ thể là nhiễm trùng ống tai ngoài. Viêm tai ngoài ít khi trở nên nghiêm trọng và nguy hiểm, ngoài hiện tượng đau tai thì không kèm theo sốt hay các triệu chứng của cảm lạnh.

Screenshot 2018-03-02 09.29.46

Giải thích trên trang Askdrears.com – The trusted resource for parents về Swimmer’s ear

Screenshot 2018-03-06 07.10.49

Theo Babycenter.com, nước hồ, nước bể bơi chứa nhiều chlorine là “thủ phạm” quen thuộc gây ra viêm tai ngoài. Nước vào tai khi tắm mà không được lau khô ngay cũng là nguyên nhân. 

Tuy nhiên nhiều cha mẹ cho rằng có mối quan hệ giữa nước vào tai và VIÊM TAI GIỮA là không đúng vì màng nhĩ – ngăn cách tai ngoài và tai giữa – là một màng xơ khá vững chắc và ít có khả năng bị chọc thủng do bơi lội.

Một số lưu ý để phòng tránh tình trạng viêm tai ngoài do bơi lội cho bé:

  • Sử dụng nút chặn tai khi bé đi bơi.
  • Làm khô tai cho bé ngay sau bơi bằng cách dùng máy sấy tóc ở nhiệt độ thấp
  • Có thể dùng vài giọt giấm trắng, hoặc mua chai nước lau tai cho người bơi lội ở hiệu thuốc, nhỏ vào tai sau khi ở dưới nước lên và để một vài phút rồi lau khô bằng khăn sạch (không dùng khi bé đã bị tình trạng viêm tai ngoài, sẽ khiến bệnh nặng hơn)
  • Không dùng các cách nguy hiểm làm sạch hay làm khô tai của bé vì chúng sẽ đẩy vi trùng vào sâu bên tai của bé hơn.

Thuỳ Vân.

Nguồn tham khảo : Askdrsears.com, Babycenter.com, Parents.com

Facebook Comments

Tag