Đường trung bình của cơ thể bé là gì?
Written by admin on August 16, 2018
Midline-Blog

Đường trung bình là một khái niệm về cơ thể của chúng ta. Nghiên cứu cho thấy nó có tác động lớn đến khả năng vận động và sự khéo léo ngay từ khi còn nhỏ. Cụ thể, rèn luyện đường trung bình sẽ giúp trẻ nhỏ có thể phát triển tay thuận, chân thuận, chơi thể thao, viết chữ, đọc sách khi đến tuổi đi học… một cách thành thục. 

Theo các nhà trị liệu cơ năng, đường trung bình của cơ thể (midline) là một đường thẳng tưởng tượng chia cơ thể của chúng ta từ đầu tới chân thành hai nửa: bên trái và bên phải.

Một người thành thục sẽ dễ dàng “vượt qua” đường trung bình đó (midline crossing), tức là tay trái có thể làm việc ở bên phải và ngược lại, mắt trái có thể dễ dàng liếc sang bên phải mà không phải quay đầu, hoặc ngồi vắt chéo chân, v.v… Nhưng trẻ nhỏ không tự nhiên có được kĩ năng đó.

Ví dụ, các em bé thường dùng cả hai tay khi ăn, tay trái bốc bên trái, tay phải bốc bên phải. Hoặc các em thường đang cầm bút vẽ tay này thì đổi bút sang tay kia. Các em bé cũng thường đi hai chân trên hai đường thẳng song song, thay vì đi trên một đường thẳng hay đi vắt chéo chân. Khi quan sát, chúng ta thấy các em bé ít khi vượt qua đường trung bình của cơ thể.

Vai trò của chúng ta là giúp trẻ có nhiều cơ hội vượt qua đường trung bình để phát triển chi thuận và khả năng phối hợp cả cơ thể.

 

Trước tiên cần hiểu về cách mà đường trung bình ảnh hưởng đến hoạt động của cơ thể 

Tại não bộ, hai bán cầu trái và phải (brain hemispheres) sẽ phụ trách những phần khác nhau của cơ thể. Chúng liên kết với nhau thông qua một chuỗi các mô thần kinh gọi là corpus callosum, tại đó chúng “nói chuyện” với nhau để phối hợp các chuyển động của cơ thể. Nếu trẻ bị thiếu các hoạt động vượt qua đường trung bình sẽ dẫn tới hai bán cầu thiếu kết nối với nhau.

Mỗi chúng ta đều có một chi thuận hơn chi còn lại. Việc trẻ dùng tay phải cho việc bên phải, tay trái cho việc bên trái có nghĩa là cả hai tay của trẻ đều phát triển như nhau mà không có tay nào thuận. Điều này hầu như không giúp trẻ đạt đến độ điêu luyện trong hành động.

Rất ít người có thể viết hay vẽ tốt bằng cả hai tay. Các vận động viên thể thao chuyên nghiệp cũng sở hữu một bên tay hoặc chân thuận “vàng” với đầy đủ kĩ năng và sức mạnh hơn tay/chân còn lại.

Nếu một người lớn hay một đứa trẻ không có khả năng vượt qua đường trung bình cơ thể một cách thuần thục, người đó sẽ có thể gặp các khó khăn như :

  • Trẻ xúc ăn, cầm bút hoặc sút bóng bằng cả hai tay/ hai chân. Không phát triển tay thuận/ chân thuận.
  • Tay phải chỉ dùng tốt ở bên phải, tay trái chỉ dùng tốt ở bên trái.
  • Khi ngồi viết, trẻ phải ngồi lệch sang một bên hoặc đặt vở lệch hẳn sang một bên để tránh phải vượt qua đường trung bình (tương tự với ngồi chơi với đồ chơi)
  • Khi viết, một cách bản năng trẻ sẽ không viết thẳng lề phải của trang giấy, dòng thụt, dòng thò
  • Khi đọc, trẻ thấy khó khăn để đưa mắt từ bên này sang bên kia, nhất là những dòng dài
  • Trẻ chơi thể thao, làm việc nhà khá tệ vì hầu hết các hoạt động đều yêu cầu phối hợp giữa tay thuận – tay chiêu, và vượt qua đường trung bình
  • Trẻ bước đi không tự nhiên, tức là tay phải và chân phải cùng đưa lên (và ngược lại)

 

Làm thế nào để hỗ trợ trẻ phát triển đường trung bình của cơ thể ?

Đường trung bình cơ thể sẽ phát triển khi trẻ được tham gia các hoạt động phối hợp giữa các bộ phận trên cơ thể. Khi đó, hai nửa trái và phải của cơ thể sẽ phải phối hợp cùng nhau để thực hiện cùng một động tác, như kéo, đẩy, ném…

Đường trung bình còn được phát triển mạnh mẽ hơn khi trẻ tham gia vào các hoạt động đòi hỏi chi thuận kết hợp với chi chiêu để cùng làm một việc. Ví dụ tay phải cầm kéo trong khi tay trái giữ tờ giấy để trẻ thực hiện động tác cắt giấy.

Một lưu ý nữa là đường trung bình sẽ bị cản trở nếu trẻ sở hữu một cơ thể cứng nhắc (stiffy body), tức là trẻ thường xoay cơ thể như một khối, đầu xoay thì người và chân cũng xoay theo, kéo theo đường trung bình cũng xoay.

imagesBạn trai này đang xoay cả người và đầu sang bên trái để viết, để không phải vượt qua đường trung bình của cơ thể. Tay phải vẫn luôn làm việc ở bên phải. 

Các trò chơi đơn giản để khuyến khích trẻ vượt qua đường trung bình

Chơi nhặt từ bên này sang bên kia – Cho trẻ hai chiếc giỏ đặt hai bên của trẻ, một chiếc chứa đầy đồ và một chiếc rỗng. Khuyến khích trẻ nhặt từ giỏ này sang giỏ kia để trẻ thực hành vượt qua đường trung bình.

Chuyền bóng sang bên – Khi lăn, ném bóng cho trẻ, bạn hãy thử lăn sang bên trái, hoặc sang bên phải của trẻ, buộc trẻ phải vượt qua đường trung bình để bắt bóng. Nên dùng quả bóng to để trẻ dùng hai tay mới bắt được.

Chuyền bóng cho nhau – Khi trẻ khoảng 3 tuổi, hãy cho các trẻ chơi với nhau trò chuyền bóng cho nhau theo vòng tròn và phải chuyền bằng hai tay.

Các bài hát có động tác vượt qua đường trung bình – Dạy trẻ các bài hát hoặc trò chơi có động tác vượt qua đường trung bình như bài Row row row your boat, Hokey Pokey, Simon Says, trò chơi chi chi chành chành, lộn cầu vồng…

Đá bóng bằng chân thuận – Khuyến khích trẻ đá quả bóng đi bằng chân thuận, hãy đặt bóng lệch sang bên chân chiêu để trẻ vượt qua đường trung bình.

Vẽ cầu vồng xung quanh bé – Cho bé một tờ giấy lớn trên sàn và bút màu, đặt bé vào giữa tờ giấy. Bạn hãy cho bé vẽ bất kì gì bé thích, sau đó khuyến khích bé vẽ cầu vồng xung quanh bé.

Điều khiển giao thông – Các bé sẽ rất thích chơi với ô tô đồ chơi, bạn hãy vẽ những con đường quanh co lên giấy hoặc lên sàn để bé cầm ô tô lượn theo. Càng nhiều đường quanh co uốn khúc thì bé càng phải vượt qua đường trung bình nhiều lần.

 

Thuỳ Vân tổng hợp

Nguồn tham khảo :

Howweelearn.com

Childdevelopment.com.au

Ot-mom-learning-activities.com

Facebook Comments

Tag