Lợi ích của các hoạt động phát triển giác quan với trẻ có nhu cầu đặc biệt
Written by dangnhung on July 9, 2017
4.-Baby-ootd-–-Mothers-Day-Special

Trẻ có nhu cầu đặc biệt (trẻ khuyết tật, trẻ tự kỷ, trẻ mắc hội chứng Down, trẻ rối loạn cảm giác) giống như mọi đứa trẻ khác, ngay từ khi sinh ra não bộ đã được kết nối với các cơ quan cảm giác để nhận và sử dụng triệt để những thông tin từ thế giới. Tuy nhiên, do sự thiếu vắng hay sự hoạt động không bình thường của một hoặc nhiều giác quan nào đó, các em sẽ gặp khó khăn trong việc thu nhận đầy đủ và xử lý chính xác những thông tin được chuyển từ các giác quan tới não bộ.  Hoạt động chơi phát triển giác quan đã được chứng minh, trong một số nghiên cứu,

Trong khi mọi trẻ em đều có những điều thích hoặc không thích của riêng mình, thì hầu hết thấy trẻ đều cảm thấy việc chơi phát triển giác quan vui và có tác dụng trị liệu. Sau đây là một số những lợi ích quan trọng của các trò chơi phát triển giác quan đối với trẻ em nói chung và trẻ có nhu cầu đặc biệt nói riêng.

Phát triển nhận thức

Albert Eistein đã nói “Chơi chính là dạng thức cao cấp nhất của công việc nghiên cứu”. Trẻ em tìm hiểu khám phá về thế giới bằng tất cả các giác quan của mình.  Vì vậy việc được cung cấp nhiều trải nghiệm giác quan cho trẻ cơ hội khám phá và chia sẻ những gì trẻ nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy, chạm vào, hoặc nếm thử. Đặc biệt với những trẻ mắc hội chứng Down, thường yếu về khả năng tập trung, lắng nghe và ghi nhớ ngắn hạn thì những hoạt động chơi giác quan sẽ cho trẻ cơ hội phát huy thế mạnh – học qua thực tế. Ví dụ, để giảng giải cho trẻ mang hội chứng Down về sự khác biệt giữa các chất liệu bằng ngôn ngữ là một điều rất khó, tuy nhiên nếu trẻ được cung cấp nhiều chất liệu để chơi, chạm vào thì mỗi lần trẻ chơi với một loại chất liệu, trẻ bắt đầu nhận ra những chất liệu tương tự hoặc khác biệt (Ví dụ khi chơi cát trẻ thấy cát khô và lạo xạo, sau một thời gian trẻ sẽ nhận ra các chất liệu tương tự khác, như đường).

Kỹ năng vận động

Các trò chơi cảm giác cần sử dụng đến rất nhiều hành động từ nâng, ném, đập đến nhào nặn tạo hình. Mặc dù những hành động này trông có vẻ không có gì nhưng tất cả đều góp phần hỗ trợ sự phát triển của các nhóm cơ khác nhau và giúp đỡ trẻ xây dựng các kỹ năng vận động tinh và vận động thô  của mình. Điều này rất cần thiết đối với các trẻ bại não hay trẻ mắc hội chứng Down vì đối tượng trẻ này thường có trương lực cơ thấp và chậm phát triển các kỹ năng vận động.  Thông qua các hoạt động chơi thường xuyên, trẻ học được cách sử dụng kết hợp các cơ, phối hợp tay mắt, phối hợp hai tay hay sử dụng sức mạnh cơ thể một các phù hợp để di chuyển thoải mái và thực hiện các hoạt động mình muốn.

Phát triển cảm xúc

Đối với trẻ tự kỷ bị rối loạn cảm giác, các trò chơi cảm giác thường có tác dụng trấn tĩnh, thư giãn rất tốt và có thể giúp trẻ vượt qua được những cảm xúc khó chịu như lo âu và thất vọng. Việc tương tác với các vật liệu mà đòi hỏi trẻ phải thao tác và sử dụng sức mạnh, như nặn bột mì, có thể giúp trẻ giải phóng năng lượng thể chất hay sự căng thẳng – trong khi các vật liệu khác (lông mềm mại, bọt xốp) có thể tạo nên cảm xúc tích cực như niềm vui và sự hứng thú cho trẻ.

Giao tiếp

Các trẻ có nhu cầu đặc biệt thường gặp khó khăn trong giao tiếp. Tuy nhiên trong quá trình chơi các trò chơi phát triển giác quan, trẻ có vô vàn các cơ hội để giao tiếp, cả bằng lời nói và không bằng lời nói – cho dù là trẻ đang mô tả những gì trẻ đang cảm thấy, hay trẻ la hét trong niềm vui được có một cảm giác mới, hoặc chia sẻ một khoảnh khắc bất ngờ. Dù bị hạn chế về khả năng nói đến mấy, có đứa trẻ nào lại không hào hứng mô tả về những điều thú vị chúng đang khám phá.

Kỹ năng xã hội

Trò chơi cảm giác rất thú vị, nhất là khi nó được thực hiện cùng với bạn bè – và đó là một cơ hội tuyệt vời để trẻ học hỏi và kết bạn! Đối với trẻ nhỏ, việc cùng chơi với trẻ khác cho trẻ những trải nghiệm mới mẻ đầu tiên về tương tác xã hội ngoài những mối quan hệ trong gia đình. Nó cho trẻ cảm giác cộng đồng và kết nối. Với những trẻ lớn hơn, khi những đứa trẻ chơi với nhau, chúng nhận thấy cách thức mà trẻ khác xử lý các vật liệu, học hỏi, chia sẻ ý tưởng  với nhau những khám phá của riêng mình. Đặc biệt trong các trò chơi phát triển giác quan mà có nhiều yếu tố chơi tưởng tượng, trẻ có nhu cầu đặc biệt sẽ có nhiều cơ hội để tương tác với bạn bè/người chăm sóc, từ đó vượt qua được sự ngần ngại để bắt giao tiếp tham gia trò chơi.

Cảm nhận về bản thân

Tất cả chúng ta thích và không thích những thứ khác nhau – và một cách tuyệt vời để tìm hiểu sở thích cá nhân của riêng mình là thông qua kinh nghiệm trực tiếp! Qua các hoạt động chơi cảm giác, trẻ em có thể khám phá và truyền đạt cảm xúc của mình, và biết rằng tình cảm của mình có giá trị – cho dù chúng yêu mùi của chanh hay ghét cảm giác chất nhờn. Càng chơi các trò chơi phát triển giác quan nhiều,  trẻ càng được tiếp xúc với nhiều kích thích về thị giác, thính giác, xúc giác, vị giác, khứu giác, tiền đình và định vị cơ thể. Điều này giúp trẻ hiểu bản thân hơn (điều gì làm mình cảm thấy dễ chịu và điều gì làm mình cảm thấy khó chịu), chấp nhận những cảm nhận đặc biệt của bản thân và từ đó giúp trẻ xây dựng lòng tự tôn của mình.

Kết

Khi nhận được chẩn đoán của bác sỹ về tình trạng của con, nhiều bậc phụ huynh phải mệt mỏi phải kiếm tìm nhiều phương pháp chữa trị/trị liệu dành riêng cho nhu cầu đặc biệt của con mình. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ thời gian, công sức và điều kiện tài chính để theo đuổi những phương pháp trị liệu này, chưa kể đến “bi kịch” của các bé khi phải xa bố mẹ trong lúc tham gia trị liệu. Đấy chính là lúc bố mẹ mong mỏi hơn bao giờ hết một phương pháp trị liệu có thể vừa giúp tăng cường sự kết nối giữa bố mẹ và con lại vừa khuyến khích sự độc lập mới bắt đầu nhen nhóm trong trẻ, một phương pháp vừa đủ mở để hỗ trợ được tất cả những nhu cầu đặc biệt mà vẫn đủ linh hoạt để giúp mỗi trẻ đạt được mục tiêu cụ thể của mình về phát triển thể chất, trị liệu cơ năng, phát triển ngôn ngữ, kỹ năng xã hội ,điều hòa cảm giác và cảm xúc.  Một phương pháp phải có nền tảng khoa học vững chắc nữa. Thật may mắn là có tồn tại một phương pháp như vậy, đó chính là “play therapy” – trị liệu thông qua hoạt động chơi, và chính bố mẹ có thể là người trị liệu cho con.

Facebook Comments

Tag