“Phản xạ sơ sinh” lý giải vì sao trẻ sợ độ cao, định hướng địa lý kém…
Written by admin on January 8, 2018
child-bike-crash-blog-1024x683

Chạy nhảy, đá bóng, đạp xe đạp, ngồi trên ghế… tưởng như trẻ em nào cũng làm được dễ như ăn kẹo. Nhưng vẫn có những trẻ dùng cả… tuổi thơ của mình chỉ để tập xe đạp hay để cố gắng ngồi yên tô xong một bức tranh. Khi lớn lên, trong số chúng ta có rất nhiều người sợ độ cao, bị say xe, đi xa hay đi gần đều bị lạc đường… gây cản trở rất nhiều tới cuộc sống, công việc. Bài dịch dưới đây sẽ phân tích nguyên nhân của các rối loạn này và cách phát hiện sớm để trẻ phát triển cân bằng hơn, hạnh phúc hơn.

Về phản xạ sơ sinh

Các hoạt động và kỹ năng kể trên đều có liên quan đến một khái niệm có tên là “Primitive Reflexes” – các phản xạ vô điều kiện của trẻ sơ sinh. Một phản xạ của trẻ sơ sinh thường gặp là : khi được đặt nằm ngửa trên cánh tay người lớn và đầu ở vị trí cao hơn xương cột sống thì tay và chân bé sẽ co lại sát với cơ thể, ngược lại nếu đầu ở vị trí thấp hơn xương cột sống thì tay và chân bé lại duỗi thẳng sang các bên. Tên khoa học của hiện tượng này là “Tonic Labyrinthe Reflex” (TLR). Phản xạ này cho thấy mỗi khi đầu của em bé di chuyển thì nhóm cơ chính (tay, chân) ngay lập tức phản ứng lại một cách bản năng, và điều này có thể khiến em bé bị mất cân bằng.

tlr-flexion

tlr-ext

Có thể quan sát được hiện tượng này ở một em bé ngay từ 2 – 3 tuần tuổi, em bé sẽ cố gắng ngóc đầu lên khi được đặt nằm sấp. Càng về sau, em bé sẽ càng kiểm soát sự cân bằng của mình nhiều hơn và hiện tượng TLR dần mất đi là khi em bé có thể điều khiển được cả cơ thể mình cho dù đầu có bị thay đổi vị trí như thế nào. Đây cũng chính là hệ tiền đình mà chúng ta vẫn nghe : khả năng cân bằng cơ thể và phối hợp giữa các bộ phận trên cơ thể. Khi trẻ đến tuổi đi học, trẻ nào có hệ tiền đình tốt, đặc biệt là sự phối hợp của mắt – chân, tay – và cảm nhận không gian tốt, sẽ dễ dàng hơn rất nhiều trong việc vừa nghe giảng vừa ghi bài, hoặc nhìn lên bảng để ghi lại vào vở, hoặc vừa nghe giảng vừa theo dõi chữ trong sách giáo khoa, hoặc chơi thể thao với các bạn khác.

Dấu hiệu của trẻ có hiện tượng TLR kéo dài

Tuy nhiên, có nhiều em bé vẫn có hiện tượng TLR này cho tới khi lớn lên (phản xạ kéo dài – Retained TLR). Các trẻ đó sẽ hay gặp khó khăn và rắc rối trong cuộc sống do không thể giữ “cân bằng” = khả năng giữ toàn bộ cơ thể cân bằng theo một trục giữa hai chân. Trẻ sẽ không bước đi hay chạy một cách thoải mái, vô cùng khó khăn để cân bằng trên xe đạp, thường xuyên bị ngã, bị lạc đường, bị va vào các vật cản xung quanh dù là vật cố định như tủ, bàn ghế hay vật di chuyển như một chiếc xe đang đi tới… đều xuất phát từ khả năng cân bằng kém, sự phối hợp giữa mắt và nhóm cơ chính kém.

Các trẻ đó thường cũng sẽ không thích chơi, hoặc chơi khá tệ các môn thể thao. Hầu hết các môn thể thao đều đòi hỏi khả năng cân bằng và phối hợp các bộ phận cơ thể. Ví dụ, khi chơi bóng trẻ phải đoán được tốc độ của quả bóng đang tới nhanh hay chậm, hình dung được vị trí của mình và vị trí của các đồng đội trong sân. Các trò vận động khác cũng đòi hỏi khả năng cân bằng để trẻ có thể chạy, nhảy, hoặc vừa chạy nhảy vừa quan sát, vừa làm nhiều việc cùng một lúc mà không bị mất phương hướng.

child-classroom-posture-blog-1024x826

Quan sát nếu trẻ có một hay một vài dấu hiệu dưới đây :

  • Trẻ có những tư thế đứng/ngồi/nằm kì lạ
  • Trẻ cân bằng cơ thể kém, hay bị ngã
  • Các cơ đàn hồi kém, lỏng lẻo
  • Các cơ co cứng, không dẻo, khó cử động
  • Trẻ mệt lừ đừ khi phải di chuyển đột ngột hoặc liên tục (say xe)
  • Trẻ đi nhón đầu ngón chân
  • Trẻ không thích chơi thể thao
  • Trẻ khó khăn khi chỉ đường, mô tả vị trí địa lý
  • Trẻ sợ độ cao
  • Trẻ rất lộn xộn, thường không tìm thấy hay làm mất đồ
  • Trẻ ước lượng và kiểm soát thời gian kém

Cách kiểm tra phản xạ TLR của trẻ

Không phải mọi sự thiếu cân bằng hay phối hợp kém đều là do hiện tượng TLR kéo dài. Có nhiều nguyên nhân khác cũng có thể khiến cho trẻ không thích chơi thể thao, sợ độ cao, hay thường xuyên bị ngã. Dưới đây là hai bài kiểm tra đơn giản để tìm hiểu liệu trẻ có hiện tượng TLR kéo dài hay không.

Lưu ý : khi thực hiện bài kiểm tra với trẻ thì chỉ hướng dẫn trẻ cách thực hiện, không hỗ trợ trẻ, càng không nói trước với trẻ về cách bạn quan sát, đánh giá, để đảm bảo trẻ thể hiện ra phản xạ bản năng nhất của mình.

Bài kiểm tra 1 :

  • Trẻ đứng thẳng, hai chân khép, hai tay duỗi thẳng hai bên sườn (bạn nên đứng đằng sau trẻ)
  • Trẻ nhắm mắt lại và dần dần ngả đầu về phía sau (ngửa mặt lên trên), ngả nhiều nhất có thể rồi giữ nguyên tư thế đó trong 05 giây
  • Nếu trẻ có hiện tượng TLR kéo dài, trẻ có thể sẽ ngã về phía sau
  • Lần này, trẻ dần dần gập đầu ra phía trước (cúi mặt xuống ngực) và giữ nguyên tư thế đó trong 05 giây
  • Nếu trẻ có hiện tượng TLR kéo dài, trẻ có thể sẽ ngã ra phía trước. Bạn hãy tiếp tục làm với trẻ bài kiểm tra 2.

TLR-test-2-blog-1024x682

Bài kiểm tra 2 :

  • Trên sàn cứng, để trẻ nằm sấp, hai tay duỗi dọc hai bên sườn, thả lỏng cơ thể
  • Bạn đếm từ 1 – 3 và trẻ phải nhấc hai chân và hai tay lên khỏi sàn, lưu ý là tay và chân phải cùng một lúc, và giữ nguyên tư thế đó trong 10 giây
  • Nếu thấy trẻ có phản ứng gập đầu gối lại ngay khi nhấc chân lên khỏi mặt sàn, hoặc cơ thể trẻ chao đảo không yên để giữ cân bằng là dấu hiệu cho thấy trẻ có hiện tượng TLR kéo dài

Nếu quan sát và kiểm tra thấy trẻ có hiện tượng TLR kéo dài và đó có thể là nguyên nhân khiến cho trẻ thường xuyên bị mất cân bằng và phối hợp cơ thể kém, cha mẹ hãy tìm kiếm sự trợ giúp của nhà chuyên môn để hỗ trợ con từ sớm, tốt nhất là trước tuổi đi học.

Thuỳ Vân / Theo ils learning corner 

Facebook Comments

Tag